Mbokita, het Bajo-dorp bij Sombori

Aan de Sombori-kant van onze route ligt een dorp dat Mbokita heet, gebouwd op palen boven ondiep water. Vrijwel elke operator in deze regio noemt het als stop. Heel weinigen zeggen iets waars over de mensen die er wonen.

Het ligt in het district Menui, in Morowali, Centraal-Sulawesi, binnen hetzelfde stuk beschermd water dat de Sombori-eilanden dekt. Vanaf de boot zie je een rij huizen op palen boven de ondiepte staan, gedekt in rood en blauw, met loopbruggen ertussen en boten die eronder liggen.

Wie er wonen

De Bajo zijn een maritiem volk dat je door heel oostelijk Indonesië, Maleisië en de zuidelijke Filipijnen vindt, dat historisch op en van de zee leefde in een mate die vrijwel nergens een parallel kent.

Wonen op boten liep na de negentiende eeuw terug en maakte plaats voor een bestaan aan de wal. Vandaag wonen de meeste Bajo in paalwoningen boven ondiep kustwater, en dat is precies waar je naar kijkt als je in Mbokita aankomt.

Er valt nog een hoop meer te weten, waaronder de goed gedocumenteerde fysiologische aanpassingen aan het duiken op één adem die deze gemeenschappen dragen. Dat hoort in een eerlijk verhaal over wie ze zijn, en het wordt fatsoenlijk behandeld op wie de Bajo van Sulawesi zijn. Wat het niet is, is een kunstje waar je om vraagt. Niemand in Mbokita is een bezoeker een demonstratie verschuldigd.

Wat het bezoek werkelijk is

Mbokita is een werkend dorp. Mensen wonen er, vissen er vandaan en bouwen er boten. Er is geen kaartverkoop, geen bezoekerscentrum, en niemand die dienst heeft.

Dat betekent dat het geen culturele voorstelling is. Er wordt niet gedanst voor je, geen ambacht gedemonstreerd, geen lunch in een traditioneel huis voor gasten geregeld. Verwacht je dat, dan word je teleurgesteld, en die teleurstelling zou de schuld van de verwachting zijn en niet van Mbokita.

Wat het wel is: een wandeling over de loopbruggen, de kans om te zien hoe een nederzetting die volledig boven water is gebouwd werkelijk functioneert, en meestal wat contact met mensen die met hun dag bezig zijn. Kinderen zeggen doorgaans als eerste hallo. Je gids vertaalt.

Hoe je een goede bezoeker bent

Een kort lijstje, en niets ervan is ingewikkeld.

Vraag voordat je mensen fotografeert. Elke keer, niet één keer aan het begin. Dit is het ene ding dat het vaakst misgaat.

Houd drones hoog en kort, of vlieg niet. Een drone laag boven iemands huis is een inbreuk. Het brede overzichtsshot is prima; blijven hangen niet.

Deel geen geld of snoep uit aan kinderen. Het is goedbedoeld en het richt op termijn schade aan. Wil je bijdragen, vraag je gids dan wat werkelijk helpt.

Koop iets als er iets te koop is. Dat is een normale transactie en hij is welkom.

Kleed je zoals je in elk dorp zou doen, wat vooral betekent: bedek je tussen de boot en de loopbrug.

Meer over de redenering hierachter staat op verantwoord reizen rond Labengki en Sombori.

Wanneer je het ziet

Mbokita komt voor aan de Sombori-kant van onze langere routes. Op de trip van vijf dagen krijgt het een echte middag in plaats van een blik in het voorbijgaan, en dat is een betere ervaring voor iedereen, het dorp inbegrepen.

Op kortere trips is het een stop tussen andere stops, en of het überhaupt bereikt wordt hangt af van de zeecondities die dag, net als bij alles hier.

Er is hier niets te betalen. Geen dorpsretributie, niets dat aan de oever wordt geïnd. Entreekosten over de hele route zitten in het pakket, dus je komt aan zonder iemand iets schuldig te zijn, en dat is de juiste voet om op iemands dorp te bezoeken.

Waar het in de route zit

Mbokita ligt aan de kant van Sombori, wat betekent dat het valt op een dag die ook grotten en stranden aandoet in plaats van een bestemming op zichzelf te zijn. De geografie en de rest van wat die kant van de route dekt staat op de rest van het eiland Sombori.

Trekt de culturele kant van deze trip je meer dan de lagunes, dan is de route van vijf dagen degene die Mbokita ruimte geeft om meer dan een foto te zijn.